Yapılan çalışmalarda Amerika Birleşik Devletleri’nde 17 milyon insan birçok ortak deri hastalıklarından biri olan akneye sahip olduğu görülmüştür. Ciddi bir sağlık tehtidi olmamasına rağmen, sahip olan insanlar açısından üzücü olabilen kalıcı skar dokusuna ve lekelenmelere öncülük edebilir.
Bu yazı sizin aknenin nasıl tedavi edilebileceğini ve ne olduğunu anlamanıza yardım edecek.
6164_[konu_giris_resmi]
Anatomi
Vücudumuz birkaç alan dışında kıllarla kaplıdır. Kılların bazıları ancak fark edilebilir derecede ve yumuşaktır. Kıl deri içindeki kıl folikülleri tarafından keratin olarak adlandırılan kimyasal bir bileşikten oluşur. Kıl foliküllerinin etrafında yer alan küçük bezler sebum olarak adlandırılan yağlı bir ürün üretirler. Bu bezler yağ bezi olarak adlandırılır. Sebum açılan folikülün içinden deri yüzeyine sızar.
Kıl folikülü ve etrafındaki yağlı bez birlikte pilosebase birim olarak adlandırılırlar. Pilosebase birimler en büyük ve en fazla olarak yüzde, üst sırt kısmında ve göğüste bulunur. Bunlar akne gösterme eğiliminde olan alanlardır.
Akne Nasıl Oluşur?
Sivilce olarak da adlandırılan akne, lezyonlar ve tıkanan gözenekler sonucunda derinin yağlı bezlerinin düzensizleşmesidir. Akne lezyonları çoğunlukla yüzde, sırtta, göğüste ve omuzlarda ortaya çıkar.
Sebum kıl folikülünün içinden geçemediği zaman akne oluşur. Folikülün astar hücreleri , sebum folikülün içinden geçemediği için tıkanan foliküllerle birlikte dökülür ve kümelenir. Sebum ve hücrelerin karışımı, tıkalı hücreler içinde bakterilerin büyümesine neden olur. Bu bakteriler, iltihaba yol açabilen enzimleri ve kimyasalları üretir. Tıkanmış bir folikül, içeriğini uzun süre tutamadığında patlar ve sebum, deri hücreleri ve bakteriler cildinize dökülür.
İnsanlar her yaşta sivilce çıkarır ama bu en çok ergenlik dönemindeki gençlerde görülür. Neredeyse ergenlik çağındakilerin ve 12-24 yaş arası yetişkin gençlerin %85inde akne gelişir. Her ırktan insanda sivilce çıkar ancak Kafkaslarda daha yaygındır. Birçok insan 30larına ulaştığında artık sivilce çıkarmaz. Buna rağmen bazı insanlarda 40-50 yaşlarına kadar çıkmaya devam eder.
A
Sebepleri
Aknenin kesin sebebi bilinmiyor. Ancak doktorlar birkaç faktörün sonucu olduğuna inanıyor. Temel faktör yüksek hormon seviyeleridir. Androjen olarak adlandırılan erkek cinsiyet hormonları, erkek ve kız çocuklarında ergenlik döneminde artış gösterir. Fazla androjen yağ bezlerinin büyümesine öncülük eder ki bu da daha fazla sebum üretimi demektir.
Bir başka faktör kalıtım, yani genlerdir. Sivilce gelişimine eğilim aileden miras olabilir. Örneğin; okul çağındaki çocuklarla yapılan çalışmalar akne olan çocuklarda aile öyküsünün var olduğunu göstermektedir.
Birkaç faktör akneyi daha kötü yapabilir. Kadınlardaki hormon seviyesi menstrual döngünün başlangıcından 2-7 gün öncesinde aknenin kötüleşmesine sebep olabilir. Gebeliğe bağlı hormonal değişiklikler aknenin kötüleşmesine sebep olabilir. Ayrıca kadınlar doğum kontrol haplarını kullanmaya başladıklarında ya da bıraktıklarında oluşan hormonal değişiklikler de aknenin alevlenmesine sebep olabilir. Stres, özellikle ağır yada uzamış duygusal gerginlik de ayrıca akneyi daha kötü yapabilir.
Belli ilaçlar akne sebebi olarak bilinir. Bunların içindekiler;
a. Androjenler: erkeklik hormonları
b. Lityum: bipolar bozukluklar için kullanılır.
c. Barbitüratlar: nöbetleri kontrol için kullanılır.
Yağlı makyaj yapmak folikül hücrelerini değiştirebilir ve onları birlikte yapıştırabilir. Yüzü sıkıştırmak yada ovalamak, baskı uygulayan bisiklet kaskları, sırt çantaları yada sıkı yakalar,çevresel irritanlar (örneğin; yüksek nem ve çevre kirliliği), lekelerin sıkıştırılması yada didiklenmesi akneyi daha da kötüleştirebilir. Akne çikolata yemeye, yağlı yiyecek tüketmeye ve kirli deriye bağlı değildir
Belirtileri
Akne sebebi doku zedelenmeleri olan komedonlar bakteri ve yağ ile tıkanmış kıl foliküllerinin genişlemesidir. Komedon sıklıkla mikrokomedon olarak da adlandırılır. Çünkü çıplak gözle görülemez. Eğer komedon deri altında kalırsa kapalı komedon yada beyaz nokta olarak adlandırılır. Beyaz nokta genellikle derinin yüzeyinde küçük beyazımsı yumrular olarak görülür. Deri yüzeyine ulaşan ve açılan bir komedon siyah nokta olarak adlandırılır. Siyah lekeler kir nedeniyle değildir. Beyaz ve siyah noktalar deride uzun bir süre için kalabilir.