baggeren voor beginners

Nieuwe tekst: november 2019 Dit filmpje stamt uit de tijd dat op tuincomplex Sloterdijkermeer alle slootonderhoud, schouwen en baggeren tegelijk gedaan werden. Inmiddels is er wat veranderd. Met schouwen, =voorbereiden op de Schouw, wordt bedoeld het vrijmaken van de sloot en slootkant van begroeiing of andere obstakels die de doorstroming kunnen belemmeren. Dit hoort op 1 november gedaan te zijn. De Schouw, de controle hierop, wordt gedaan door Waternet. Baggeren is het verwijderen van organisch materiaal uit de sloot: boomblad, takken, slib van de slootbodem, dat uit plantaardig materiaal bestaat. Het baggeren dient op Sloterdijkermeer op 1 maart gedaan te zijn. Op Nut en Genoegen medio december. Baggercontrolecommissies op elk van beide complexen zien er op toe dat dit dan gebeurd is. De manier werken in het filmpje nog steeds actueel, ook het baggeren. Maar de laatste hand aan het baggeren moet gelegd worden vlak voor de geldende controledatum, zodat alle boomblad, dat in najaar of winter nog afvalt, is verwijderd. De waterkwaliteit in de sloten van de Amsterdamse tuincomplexen is slecht. (zie voetnoot) De belangrijkste oorzaak daarvan is (1) een dikke baggerlaag in de sloten en vijvers die er misschien al wel tien jaar ligt. Vergelijk dit met bloemen die lang in een vaas staan. Die gaan rotten. Andere oorzaken zijn: (2) gebruik van mest en bemeste tuinaarde en (3) onnatuurlijke oevers: beschoeiingen. Het slootwater is nu te rijk aan voedingsstoffen (of meststoffen). Dat openbaart zich in een overmatige groei van kroos, kroosvaren of algen. Dat maakt het slootwater dood. Ook kroos en kroosvaren dienen daarom zoveel mogelijk weg geschept te worden. (Zie filmpje krooshark op Youtube Vinkesloot). Om schoon en helder slootwater te krijgen met waterleven, zoals visjes, amfibieën en libellen, staat ons het volgende te doen: Er moet zo diep gebaggerd worden dat alle organisch materiaal dat al jaren in de sloten op de volkstuinen van Amsterdam ligt te rotten wordt weggehaald. Het organisch materiaal, blad, takken en plantenresten, rot in het water, gebruikt daarvoor zuurstof, maakt het water zuurstofarm. De diepte van de sloten moet 50 cm worden, voor breed water en vijvers wel 1 meter. Baggeren tot een diepte in het midden van de sloot van een vijfde van de breedte ervan, zoals nu is voorgeschreven op Sloterdijkermeer, blijkt onvoldoende. Op Nut en Genoegen is dat niet anders. In een oogopslag is te zien dat vijvers en sloten vol liggen met bladeren en takjes, als er al geen kroos ligt. De harde ondergrond kan blijven zitten. Bagger kun je beter niet direct naast de slootkant neergooien maar dieper je tuin in zodat de voedingsstoffen die in de bagger zitten niet makkelijk terugspoelen de sloot in. Baggeren mag van september tot februari. Beschoeiingen kunnen maar het beste verdwijnen en plaats maken voor schuin aflopende waterkanten die begroeid zijn met geschikte oeverplanten,(lisdodden, kattenstaart, watermunt, egelskop, verschillende soorten zegge etc., geen riet want dat gaat woekeren en je krijgt het nooit meer weg.). Oeverplanten gaan zorgen voor een vaste oever. Zolang er nog beschoeiing staat kun je de planten die erop groeien ook beter laten staan. Ze halen voedingsstoffen uit het slootwater. Ook waterplanten in de sloot buiten de beschoeiing doen dat. Waterplanten brengen zuurstof in het water. Tien procent van de waterplanten mogen blijven staan volgens Waternet. Als ze de waterloop maar niet belemmeren, zodat bij hevige regenval water door de gemalen van Waternet weggepompt kan worden. Op 1 november moeten water- en oeverplanten die de watergang evt. kunnen verstoppen worden kortgeknipt of verwijderd. Doorstromen helpt niet om slootwater schoon te krijgen. Dat was misschien zo in de tijd is dat er geen riolering was. De huidige opvatting bij Waternet is dat de bronnen moeten worden aangepakt en dat doorstroming alleen leidt tot verplaatsing van de problemen. Bomen en struiken kun je beter niet vlak aan de waterkant hebben zodat blad in het najaar zo min mogelijk in de sloot valt. Bomen zorgen natuurlijk wel voor zuurstof in de lucht en afvang van fijnstof. De komende jaren zullen we op onze tuinparken in december of januari afgevallen bladeren uit de sloot moeten halen. Plant dus liever geen bomen meer dicht aan de waterkant. En oeverplanten staan het liefst in de zon. Als we waterplanten terug kunnen krijgen is dat een signaal dat het weer goed zit met de bodem- en waterkwaliteit. Daar zetten visjes hun eitjes af en daar leven de watervlooien tussen. Voetnoot: (zie artikel op blz. 13 van het nummer winter 2015 van de Vroegop, het blad van de Bond van Volkstuinders http://www.bondvanvolkstuinders.nl/index.php?menu=1&id=399 auteur: Bart Specken, waterecoloog bij Waternet en zie ook mijn video Lezing over kwaliteit slootwater in Volkstuinparken te Amsterdam. https://www.youtube.com/watch?v=DBsQCLWic6g https://www.youtube.com/watch?v=xURD2RsAWTQ ).