ปฐมพุทธภาษิตคาถา โดยอาจารย์นิศา เชนะกุล "Aneka jāti saṃsaraṃ..." by Ajahn Nisa Shenakul

ในอรรรถกถาธรรมบท (ธัมมปทัฏฐกถา) กล่าวว่า ทันทีที่ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ พระพุทธองค์ทรงเปล่งอุทานว่า อเนกชาติสํสารํ สนฺธาวิสฺสํ อนิพฺพิสํ คหการํ คเวสนฺโต ทุกฺขา ชาติ ปุนปฺปุนํ คหการก ทิฏฺโฐสิ ปุน เคหํ น กาหิสิ สพฺพา เต ผาสุกา ภคฺคา คหกูฏํ วิสงฺขตํ วิสงฺขารคตํ จิตฺตํ ตณฺหานํ ขยมชฺฌคา แปลว่า เมื่อเรายังไม่พบญาณ ท่องเที่ยวไปในวัฏฏะสงสาร เป็นอเนกชาติ แสวงหาอยู่ซึ่งนายช่างปลูกเรือน คือตัณหา ผู้สร้างภพ การเกิดทุกคราว เป็นทุกข์ร่ำไป นี่แน่ะ นายช่างผู้สร้างเรือน บัดนี้เราพบเจ้าแล้ว เจ้าจะทำเรือนให้เราไม่ได้อีกต่อไป โครงเรือนของเจ้าเราหักเสียแล้ว ยอดเรือนเราก็รื้อเสียแล้ว จิตของเราได้ถึงแล้วซึ่งวิสังขาร คืออะไรอะไรปรุงแต่งไม่ได้อีกต่อไป มันได้ถึงแล้ว ซึ่งความสิ้นไปแห่งตัณหา คือ พระนิพพาน Anekajāti saṃsāraṃ Through many of saṃsāra’s births sandhāvissaṃ anibbisaṃ I hastened seeking, finding not gahakārakaṃ gavesanto the builder of this house: dukkhā jāti punappunaṃ. pain is birth again, again . Seeing The Builder Of The House & Thy Building Material Is Broken 11 (8) Venerable Ānanda’s Stanzas (Verses 153 & 154) This religious instruction was spoken by the Buddha while he sat at the foot of the Bodhi-tree (Tree of Enlightenment) by way of solemn speech (Udāna) and at a later time was recited to Venerable Ānanda in answer to a question. For the Buddha, sitting at the foot of the Bodhi-tree, before the setting of sun, had overcome the force of Māra; in the first watch, drove away the darkness that veils previous states of existence; in the middle watch, acquired supernatural vision;and in the last watch, out of pity for living beings, by focusing his thoughts on dependent originations and meditating on it both forwards and backwards, at sunrise he obtained complete enlightenment. Thereupon, he breathed forth a solemn declaration common to countless number of Buddhas. Explanatory Translation (Verse 153) punappunaṃ jāti dukkhā gahakārakaṃ gavesantoanekajāti saṃsaraṃ anibbisaṃ sandhāvissaṃ punappunaṃ: over and over, repeatedly; jāti: birth; dukkhā: is sorrow fraught; gahakārakaṃ: (so) the house builder; gavesanto: seeking; anekajāti saṃsaraṃ: numerous births in this seemingly endless cycle of existence; anibbisaṃ: with-out encountering; sandhāvissaṃ: traveled This tour, this cycle of existence, has run through numerous births without encountering, looking for the builder, the creator of the world and self. For repeated birth is painful. Explanatory Translation (Verse 154) gahakāraka diṭṭho asi. puna gehaṃ na kāhasi te sabbāphāsukā bhaggā gahakūtaṃ visaṇkhitaṃ. cittaṃvisaṇkhāragataṃ. tanhānaṃ khayaṃ ajjhagā gahakāraka: you house builder; diṭṭho asi: I have seen you; puna: once again; gehaṃ: the house; na kāhasi: will not build; te: your; sabbā phāsukā: all supports; bhaggā: (are)destroyed; gahakūtaṃ: the structure of the house; visaṇkhi-taṃ: (is) demolished; cittaṃ: mind; visaṇkhāragataṃ: has stopped being conditioned; tanhānaṃ khayaṃ: the cessation of the urge; ajjhagā: has been achieved O, you builder, the creator, you are at last seen. You will never build this house and self again. All your supports are destroyed; the structure is demolished. The mind has stopped being conditioned, the urge has ceased. Sources: Internet (Myanmar page).