Таче Василий Элмарын (Василий Сергеевич Козырев) шочмыжлан 110 ий (1910-1943).

Таче Василий Элмарын (Василий Сергеевич Козырев) шочмыжлан 110 ий (1910-1943). Василий Элмар – марий почеламутчо, кусарыше, 1910 ийыште Марийский АССР, Провой кундем, Кожласола ялеш йорло кресаньык ешеш шочын. Тунемаш латик ияш тӱҥалын. Ялысе школым пытарымекеже, Казанский госрабфакыште ныл ий да Казанский авиационный институтышто идалык наре тунемеш, вара 1932 ий гыч Йошкар-Олаште кыдылаш школышто туныкташ тӱҥалеш. 1933-1935 ийлаште В. Элмар Армийыште радамыште служитла. 1935 ийыште В. Элмарым «Марий коммуна» газет редакцийыш паша ышташ налыт. Тыште тудо шым ий мучко литературный сотрудник, отдел вуйлатыше, ответственный секретарь да редакторын заместительже лийын пашам ышта. 1935 ийыште Советский марий серызе-шамычын оргкомитетше ышталтеш да «Пиалан илыш» альманах лекташ тӱҥалеш. Серызе организацийыште да альманах лукмаште паша вияндаш В. Элмар кугун полша. Тудо марий литературышто ончыч озаланыше буржуазно-националистический серызе-шамычым кырен шалатымаште активнын участвоватла, серызе погынымаште марий литература ден поэзий нерген доклад-шамыч дене выступатла, тыгак газетлаште чӱчкыдын очерклам, у почеламутлам печатла. 1939 ий гыч 1941 ий марте «Пиалан илыш» альманахым редактироватла, рвезе почеламутчо-серызе-шамычлан возашышт, кушкашышт кӱлеш полышым пуен шога. 1939 ийыште Василий Элмар Коммунистический партий радамыш пура. 1942 ий тӱналтышыште Кугу Ачамланде сарыш фронтышкыжо каен, командир-шамычым ямдылымеке кок тылзаш кусым эртен. Тиде ийыште сусырген пöртылеш, Шадт Булатат толеш, коктынат «Марий коммуна» газет редакцыйыште пашам ыштат. Младший лейтенант Василий Сергеевич Козырев Юго-Западный фронтышто немецкий фашист-шамыч ваштареш кредалеш. Тудо 1943 ийыште 22 сорлаште немецко-фашисткий захватчик-шамыч ваштареш талын кредалмаште кугу геройствым ончыктен колен. Тудын капшым Калужский область, Спас-Демьянский район, Алферово ял воктен боевой йолташыже-шамыч тоеныт. Василий Элмар почеламутым 1933 ийыште возаш тӱналын. «Шурно пасу» лӱман икымше почеламутшым «У вий» журналеш савыкта. Марий поэт Василий Элмарын творчествыжым ончен лекмеке, вывод семын тидым каласышаш улына: тудо шке поэзийже дене советский литературын, марий литературын чапле йӱлажым шуен, патриотический темылан почеламут-шамычым возен. Тудо марий поэзийыште советский патриотизм, мир верч кучедалме темым да Сталин вождьын образшым эн первый сылнын, виян каласен манын ойлена гынат, очыни, йоҥылыш она лий. Поэтын творчествыжлан кушкашыже руш йылме гыч мариий йылмым кусарыме пашажат полшен. В.Маяковскийын «Ямдылалт», «Марш», «Гражданский войнан пытартыш страничкыже», М.Гафурийын «Эрык кече», «Кö тудо», «Йошкар Армийын мурыжо» да ятыр моло почеламут-шамычымат кусарен. Тыгак, Элмарын кусарымыже марий литературым пойдараш полшен. Тӱҥ произведенийже-влак: Ача: почеламут // У вий. 1933. № 8. Ончыко: почеламут-вл. Мый йӧратем родной элемым: ойырымо почеламут-шамыч. МЫЙ ЙОРАТЕМ РОДНОЙ ЭЛЕМЫМ гыч Мый йоратем родной элемым, Пеледше мландым, вудшымат. Мый йоратем родной ялемым, Сасканше садшым, нуржымат. Мурат пеш сылнын кайык-влакше. Чучеш ласкан вел шумланат. Сур тополь-влакын лышташлаже Шыман тарваныл йукланат. Мый йоратем пошкудо-влакым, Ик ешла кушшо калыкем, Чодыран вер-шорым, олык лапым Шум кумыл нолтын пагалем. Чыла йырваш ласкан ончалын, Ырен тулла лекте шум ой: Кузе элемже тузланалын! Чыла вет лишыл да родной! Аралена родной элнам ме, Шкенан пиалым, эрыкнам. Аралена, она чамане Шкенан вийнам да илышнам! 1941 г. Музыка: kurbatov & martynov a2 Монтаж: Служба видеомаркетинга #марийэл #почеламут #марийскиеписатели #народыРоссии #йылме #мариййылме #марийскийязык #просвещение #марийцымосквы